İçeriğe atla
Bilgi Merkezi/Makale
Makale

VDS Nedir? VPS ile Farkı, Nasıl Çalışır, Neye Göre Seçilir?

VDS, kaynakları size ayrılmış sanal sunucudur. VPS ile farkını, altındaki sanallaştırmayı, kullanım alanlarını ve kiralarken bakılacak ölçütleri anlattık.

Oğuzhan Gerçek··6 dk okuma
VDS Nedir? VPS ile Farkı, Nasıl Çalışır, Neye Göre Seçilir?

Kısa cevap: VDS (virtual dedicated server, sanal adanmış sunucu), fiziksel bir sunucunun sanallaştırmayla bölünmesinden çıkan ve işlemci, bellek, disk kaynakları yalnız size ayrılmış sanal sunucudur. Kendi işletim sisteminiz, yönetici yetkiniz ve sabit bir aylık ücretiniz olur. VPS ile aynı aileden; Türkiye'deki barındırma pazarında VDS adı daha çok tam sanallaştırmayla kaynakları garanti edilmiş sunucular için, VPS adı paylaşımlı kaynaklı sunucular için kullanılıyor, ama bu bir standart değil satıcı dilidir. Seçerken bakılacak şey adı değil, kaynakların gerçekten ayrılıp ayrılmadığı, diskin türü, konumu ve işletimin kimde olduğu.

VDS nedir?

Bir fiziksel sunucu, üzerindeki hypervisor yazılımıyla birbirinden yalıtılmış birkaç sanal sunucuya bölünür; her biri kendi işletim sistemini çalıştırır ve kendisine ayrılan işlemci çekirdeği, bellek ve diski kullanır. Wikipedia'nın tanımına göre VPS ya da VDS, hizmet olarak satılan sanal makinedir. Kavramı ayrıntılı anlattığımız sanal makine yazısı var; bu yazı o makinenin kiralık, barındırma pazarındaki hâline bakıyor.

VDS'yi paylaşımlı hosting'den ayıran şey yetki ve yalıtım: paylaşımlı hostingde bir sunucuda yüzlerce site aynı işletim sistemini ve aynı web sunucusunu kullanır; VDS'de işletim sistemi sizindir, istediğiniz yazılımı kurar, yeniden başlatır, güvenlik duvarını kendiniz yönetirsiniz. Fiziksel (dedicated) sunucudan ayıran şey ise donanımın paylaşımı: donanım sizin değil, üzerinde başka müşterilerin sanal sunucuları da var; buna karşılık fiyat çok daha düşük ve kurulum dakikalar sürüyor.

VDS ile VPS arasındaki fark

İngilizce kaynaklarda iki terim aynı şeyi anlatır. Türkiye'deki barındırma pazarında ise yaygın bir ayrım oluştu: VPS, kaynakları komşularla paylaşan ve genellikle konteyner tabanlı sanallaştırmayla sunulan ucuz paket; VDS, tam sanallaştırmayla çalışan, işlemci ve belleği size garanti edilmiş paket. Bu ayrımın teknik bir temeli var. Wikipedia iki yöntemi şöyle ayırıyor: tam sanallaştırmada her sanal makine kendi çekirdeğini (kernel) çalıştırır; OpenVZ gibi konteyner tabanlı sanallaştırmada konteynerler ana makinenin çekirdeğini paylaşır. Çekirdeği paylaşan konteynerler daha ucuza daha sık yerleştirilebilir; kendi çekirdeği olan sanal makine ise daha iyi yalıtım sağlar ve istediğiniz işletim sistemini, Windows dâhil, çalıştırır.

Bulut mimarisinde bu durumun bir adı var: Microsoft'un tanımıyla "gürültülü komşu" sorunu, bir kiracının performansının başka bir kiracının yaptıkları yüzünden düşmesidir; çözümü kaynak sınırları ve daha güçlü yalıtım. VDS'nin vaadi tam olarak bu: komşunun yoğun saati sizin yavaş saatiniz olmasın.

Şu uyarı önemli: ayrım standart değil, satıcıya göre değişiyor. Aynı paket bir sağlayıcıda VPS, başkasında VDS adıyla satılabiliyor; bazı sağlayıcılar VPS paketlerini de tam sanallaştırmayla veriyor. Doğru soru "VDS mi VPS mi" değil, "işlemci ve bellek bana mı ayrılmış, yoksa taahhüt edilen değer bir üst sınır mı" sorusu.

VDS nasıl çalışır?

Altındaki parça hypervisor. Linux dünyasında yaygın olanı KVM: Wikipedia'ya göre Linux çekirdeğini hypervisor'a çeviren bu modül, 5 Şubat 2007'de çıkan 2.6.20 sürümüyle ana çekirdeğe girdi ve işlemcide Intel VT ya da AMD-V donanım sanallaştırma desteği ister. Sağlayıcı fiziksel sunucuyu KVM, Hyper-V ya da VMware gibi bir hypervisor'la bölüyor, her sanal sunucuya sanal işlemci (vCPU), bellek ve disk ayırıyor, size de işletim sistemi kurulu bir makine ve yönetici erişimi veriyor: Linux'ta SSH, Windows'ta uzak masaüstü (RDP).

Günlük işletimde karşınıza çıkacak kavramlar: snapshot, diskin o anki hâlinin kopyası, güncellemeden önce alınır; yedekleme, snapshot'tan farklı olarak başka bir yerde tutulan kopya; güvenlik duvarı, sağlayıcının panelinden ya da işletim sisteminin içinden kapatılan portlar; trafik kotası ve bant genişliği, aylık veri ve hat hızı. Sanallaştırmanın kendisini merak ediyorsanız hypervisor ve sanal makine yazısında anlattık.

VDS, fiziksel sunucu ve bulut sunucu

Üçü de "sunucu kiralama" başlığının altında ama farklı sorulara cevap veriyor:

  • VDS: Sabit kaynak, sabit aylık ücret, tek sunucu. Öngörülebilir yükler için en ekonomik seçenek; büyütmek için genellikle paket değiştirmek ya da yeniden başlatmak gerekir.
  • Fiziksel sunucu: Donanım tümüyle sizin; en yüksek performans ve yalıtım, en yüksek maliyet ve en uzun kurulum. Lisansı çekirdek sayısına bağlı yazılımlarda ya da çok yoğun veri tabanlarında hâlâ tercih ediliyor.
  • Bulut sunucu: Kaynak bir havuzdan gelir, kullandıkça ödenir, dakikalar içinde büyütülüp küçültülür; yük değişkense ve otomatik ölçekleme gerekiyorsa doğru seçenek. Ayrıntısı bulut sunucu yazısında.

Pratik kural: yük sabitse ve tek makineye sığıyorsa VDS; yük değişken ya da birden fazla bileşenden oluşuyorsa bulut; donanım ya da lisans zorunluluğu varsa fiziksel sunucu.

VDS ne için kullanılır?

Paylaşımlı hostingin yetmediği her yerde: trafiği büyüyen web siteleri ve e-ticaret, kendi yazılımını çalıştıran uygulamalar, geliştirme ve test ortamları, kurumsal VPN ve proxy uçları, oyun ve Discord sunucuları, özel e-posta ve DNS sunucuları. Ortak nokta, yönetici yetkisi ve öngörülebilir performans isteyen ama bunun için fiziksel sunucu kiralamak istemeyen işler.

VDS kiralarken nelere bakılır?

  • İşlemci: Kaç vCPU verildiği kadar, o vCPU'nun kaç müşteriyle paylaşıldığı. "Adanmış çekirdek" sözü varsa ne anlama geldiğini yazılı isteyin.
  • Bellek: Taahhüt edilen değerin garanti mi yoksa üst sınır mı olduğu.
  • Disk: NVMe mi, SSD mi, ağ üzerinden mi bağlı; veri tabanı çalıştıracaksanız fark büyük.
  • Trafik ve hat: Aylık trafik kotası ve port hızı; "sınırsız" ifadesinin adil kullanım koşulu var mı.
  • Konum: Kullanıcılarınıza yakınlık gecikmeyi belirler; kişisel veri işliyorsanız KVKK açısından sunucunun hangi ülkede olduğu da önemli.
  • Snapshot ve yedek: Kaç snapshot hakkı var, yedek başka bir yerde mi tutuluyor, geri dönüş kaç dakika?
  • Güvenlik duvarı ve DDoS koruması: Panelden yönetilebilen güvenlik duvarı ve ağ seviyesinde DDoS koruması hizmete dâhil mi?
  • Destek ve işletim: Yama, izleme ve yedek doğrulama sizde mi, sağlayıcıda mı; yönetilen seçenek var mı?
  • IP ve işletim sistemi: Kaç IPv4 adresi veriliyor, Windows lisansı fiyata dâhil mi?

Yönetilen VDS: işletim kimde?

VDS'nin asıl maliyeti kirası değil, işletimi: yamalar, izleme, yedeklerin gerçekten dönüp dönmediği, güvenlik duvarı kuralları, kesintide gece kimin kalkacağı. İki yol var: ya işletimi kendi ekibiniz üstlenir ya da devredersiniz. Devretmek isteyen kurumlar için yönetilen bulut sunucu hizmetimizde sunucu; izleme, yama, yedekleme ve olay müdahalesiyle birlikte geliyor; yönetilen modelin neleri kapsadığını yönetilen hizmetler yazısında anlattık.

Sık sorulan sorular

VDS ne demek? Virtual dedicated server, sanal adanmış sunucu: fiziksel bir sunucunun sanallaştırmayla bölünmesinden çıkan, kaynakları size ayrılmış ve kendi işletim sisteminizi çalıştırdığınız sanal sunucu.

VDS mi VPS mi? İngilizcede aynı şey. Türkiye'de VDS adı genellikle tam sanallaştırmayla kaynakları garanti edilmiş paketler, VPS adı paylaşımlı kaynaklı paketler için kullanılıyor; ama bu satıcıya göre değişir. Ada değil, kaynakların ayrılıp ayrılmadığına bakın.

VDS ile bulut sunucu arasındaki fark nedir? VDS sabit kaynak ve sabit aylık ücretle tek sunucudur; bulut sunucuda kaynak havuzdan gelir, kullandıkça ödenir ve kapasite dakikalar içinde değişir.

VDS fiyatını ne belirler? vCPU sayısı ve paylaşım oranı, bellek, diskin türü ve boyutu, trafik kotası, konum, Windows lisansı, snapshot ve yedek hakları, yönetilen destek olup olmadığı.

Windows VDS olur mu? Olur; tam sanallaştırmada her sanal sunucu kendi işletim sistemini çalıştırdığı için Windows Server kurulabilir, lisans genellikle ayrı ücretlendirilir. Konteyner tabanlı paketlerde ana makinenin çekirdeği paylaşıldığı için Windows çalışmaz.

VDS'ye nasıl bağlanılır? Linux'ta SSH, Windows'ta uzak masaüstü (RDP) ile. İlk işiniz yönetici parolasını değiştirmek, SSH için anahtar kullanmak ve kullanmadığınız portları güvenlik duvarından kapatmak olmalı.

Kaynaklar