İçeriğe atla
Bilgi Merkezi/Makale
Makale

LAN Nedir? LAN, WAN ve MAN Arasındaki Fark

LAN, bir bina ya da kampüsteki cihazları birbirine bağlayan yerel ağdır. Bileşenlerini, VLAN ile segmentasyonu ve kurumsal LAN güvenliğini anlattık.

Oğuzhan Gerçek··6 dk okuma
LAN Nedir? LAN, WAN ve MAN Arasındaki Fark

Kısa cevap: LAN (Local Area Network, yerel alan ağı), bir ev, ofis, bina ya da kampüs gibi sınırlı bir alandaki bilgisayarları, yazıcıları, telefonları ve sunucuları birbirine bağlayan ağdır. Kablolu bağlantılar Ethernet (IEEE 802.3), kablosuz bağlantılar Wi-Fi (IEEE 802.11) standardıyla kurulur; LAN internete bir router üzerinden çıkar. WAN birbirinden uzak LAN'ları birleştiren geniş alan ağıdır, MAN ise ikisinin arasında kalan şehir ölçeğindeki ağ. Kurumsal bir LAN'da asıl iş, ağı VLAN'larla bölümlere ayırmak ve kimin neye erişeceğini denetlemektir.

LAN nedir?

ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST), LAN'ı görece sınırlı bir alana dağılmış ve her cihazın ağdaki diğer cihazlarla iletişim kurabildiği bir bağlantıyla birbirine bağlanmış bilgisayar ve cihaz grubu olarak tanımlıyor. Türkçede yerel alan ağı ya da kısaca yerel ağ deniyor.

LAN'ı cihaz sayısı belirlemez. Cisco'ya göre bir LAN, tek kullanıcılı bir ev ağı da olabilir, bir ofiste ya da okulda binlerce kullanıcıyı bağlayan kurumsal bir ağ da. Aynı kaynağa göre LAN'lar, Ethernet'in 1973'te Xerox PARC'ta geliştirilmesi, 1980'de ticarileşmesi ve 1983'te standartlaşmasıyla yaygınlaştı.

LAN'ın bileşenleri

Bir LAN'ın temel parçaları şunlardır:

  • Switch: Aynı ağdaki cihazları birbirine bağlar ve aralarındaki veri çerçevelerini iletir. Kurumsal LAN'ın omurgası switch'lerden kurulur.
  • Router: Ağlar arasında trafiği yönlendirir. LAN'ın internete çıktığı nokta çoğunlukla router'dır.
  • Access point: Kablosuz cihazları kablolu ağa bağlar. Çok sayıda access point, bir AP controller üzerinden merkezi olarak yönetilebilir.
  • Kablolama: Cihazlar arasındaki kablolu bağlantılar bükümlü çift (twisted pair) bakır ya da fiber optik kabloyla kurulur.

Ev ağlarında bu parçalar çoğu zaman tek bir modem-router cihazında birleşir. Kurumsal ağda ise her biri ayrı cihazdır ve internet çıkışında trafiği kurallara göre denetleyen bir firewall durur.

Ethernet ve Wi-Fi: kablolu ve kablosuz LAN

Kablolu LAN'ın standardı IEEE 802.3. Standardın 2022 sürümü, Ethernet'i 1 Mb/s ile 400 Gb/s arasındaki hızlarda; koaksiyel, bükümlü çift ve fiber optik kablo üzerinde tanımlıyor. Mart 2024'te yayımlanan 802.3df eki buna 800 Gb/s'yi ekledi. Standart, bükümlü çift kablo üzerinden güç taşınmasını da kapsıyor: access point gibi cihazlar elektriğini veri kablosundan alabiliyor (Power over Ethernet, PoE).

Kablosuz LAN'ın (WLAN) standardı IEEE 802.11. Ürünler, Wi-Fi Alliance'ın sertifika programlarında Wi-Fi 6, Wi-Fi 7 gibi nesil adlarıyla anılıyor; Cisco'ya göre Wi-Fi 7'nin resmî adı IEEE 802.11be. Wi-Fi Alliance, 2024'te tanıtılan Wi-Fi 7'nin 2,4 GHz, 5 GHz ve 6 GHz bantlarında performansı artırdığını belirtiyor. Kablosuz ağ kablolu ağın yerine geçmez: access point'ler switch'e kabloyla bağlanır.

Ethernet kablosunun takıldığı fiziksel port ile TCP/UDP portu ise farklı şeyler; farkı port yazımızda anlattık.

VLAN (IEEE 802.1Q) ve segmentasyon

Cloudflare'in tarifiyle VLAN (sanal LAN), aynı fiziksel ağ üzerindeki trafiği donanımla değil yazılımla ayrı ağlara böler. Standardı IEEE 802.1Q. Cisco'nun teknik notuna göre 802.1Q, Ethernet çerçevesine 4 baytlık bir etiket ekler; etiketteki VLAN kimliği 12 bitlik bir alandır ve standart en fazla 4096 VLAN'ı destekler.

Segmentasyon, bu bölmenin güvenlik amacıyla planlanması demek. Tipik bir tasarımda kullanıcılar, sunucular, IP telefonlar, kameralar, misafir kablosuz ağı ve ağ cihazlarının yönetim arayüzleri ayrı VLAN'lara konur. VLAN'lar arası trafik bir router ya da firewall üzerinden geçer; hangi bölümün hangisine erişeceği orada kuralla belirlenir. Böylece misafir ağındaki bir telefon sunuculara ulaşamaz, bir bölümde başlayan bir olayın ağın tamamına yayılması da zorlaşır.

LAN, WAN ve MAN arasındaki fark

Üç kavramı ayıran şey, ağın kapladığı alan:

  • LAN (yerel alan ağı): Küçük bir coğrafi alanla, çoğunlukla tek bir binayla sınırlı ağ.
  • MAN (metropol alan ağı): Cloudflare'in tanımıyla tek bir büyük şehir, birden fazla şehir ve kasaba ya da çok sayıda binanın olduğu geniş bir bölgedeki bilgisayarları bağlayan ağ. LAN'dan büyük, WAN'dan küçüktür.
  • WAN (geniş alan ağı): Birbirine bağlanmış LAN'lardan oluşur ve belirli bir alanla sınırlı değildir. Cisco'ya göre internet, dünyanın en büyük WAN'ı.

Örneğin bir şirketin İstanbul'daki genel müdürlüğünde ve Ankara'daki şubesinde birer LAN var; ikisini bağlayan hat ise bir WAN bağlantısı. Şubedeki kullanıcı merkezdeki uygulamaya bu hat üzerinden ulaştığı için hattın kapasitesi ve gecikmesi, uygulamanın şubedeki hızını doğrudan etkiler.

Kurumsal LAN'da güvenlik

Eski yaklaşımda LAN "içerisi" sayılır, içerideki cihazlara güvenilirdi. NIST'in SP 800-207 yayını (Ağustos 2020), bunun yerine savunmayı ağ sınırından kullanıcılara, varlıklara ve kaynaklara taşıyan zero trust mimarisini tarif ediyor. Belgeye göre zero trust, varlıklara ve kullanıcı hesaplarına yalnızca fiziksel ya da ağ konumlarına bakarak örtük güven verilmediğini varsayar; yerel ağda olmak ile internette olmak bu açıdan fark etmez. Kısacası LAN'a bağlı olmak, tek başına hiçbir kaynağa erişim hakkı vermez.

Pratikte kurumsal LAN güvenliği üç katmanda kurulur:

  1. Segmentasyon: Ağ VLAN'larla bölünür, bölümler arasındaki trafik firewall kurallarıyla sınırlanır.
  2. Ağa erişim denetimi: IEEE 802.1X ile bir cihaz, LAN'daki bir porttan iletişim kurmadan önce kimliğini doğrulatmak ve yetkilendirilmek zorundadır. Kullanılmayan switch portları kapatılır.
  3. İzleme: Hangi cihazın ağa ne zaman bağlandığı ve bölümler arasında hangi trafiğin aktığı kayda geçer. Envanterde olmayan bir cihaz, bir saldırının ilk işareti olabilir.

Bu katmanları ağ güvenliği hizmetimizde birlikte ele alıyoruz.

LAN'ı internete ve şubelere bağlamak

LAN'daki cihazlar genellikle özel (private) IP adresleri kullanır. IANA'nın özel ağlara ayırdığı üç blok RFC 1918'de (Şubat 1996) tanımlı: 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 ve 192.168.0.0/16. Cihazlar internete çıkarken router ya da firewall, NAT ile bu adresleri genel bir adrese çevirir. Kurumlar web trafiğini ayrıca bir proxy'den geçirip filtreleyebilir; bunu proxy yazımızda anlattık.

Şubeli bir kurumda şube LAN'larını birbirine bağlamak bir WAN tasarımı işidir. Cisco'nun tanımıyla SD-WAN, WAN mimarilerini kurmayı, işletmeyi ve yönetmeyi kolaylaştıran bir yaklaşım; nasıl çalıştığını SD-WAN yazımızda ele aldık. LAN ve WAN tasarımı, ağ ve trafik mühendisliği hizmetimizin kapsamında.

Sık sorulan sorular

LAN ne demek? Local Area Network, yani yerel alan ağı demek. Bir ev, ofis ya da bina gibi sınırlı bir alandaki cihazları birbirine bağlayan ağdır.

LAN ile Wi-Fi aynı şey mi? Hayır; LAN ağın kendisidir, Wi-Fi ise bu ağa kablosuz bağlanmanın yolu. Bir LAN kablolu, kablosuz ya da karma olabilir.

Modemdeki LAN portu ne işe yarar? Bilgisayar, yazıcı ya da switch gibi yerel cihazların kabloyla bağlandığı porttur. WAN ya da Internet etiketli port ise cihazı internet hattına bağlar.

LAN kablosu nedir? Cihazları switch'e ya da modeme bağlayan Ethernet kablosuna halk arasında LAN kablosu deniyor. Ethernet standardı bu bağlantı için bükümlü çift bakır kabloyu ve fiber optik kabloyu tanımlar.

LAN ile WAN arasındaki fark nedir? LAN sınırlı bir alandaki cihazları birbirine bağlar. WAN ise birbirinden uzak LAN'ları birleştirir; internet de bir WAN'dır.

VLAN nedir? Tek bir fiziksel ağı birbirinden ayrı mantıksal ağlara bölen yöntemdir. IEEE 802.1Q standardıyla tanımlanır.

Kaynaklar